TRƯỜNG THCS HỒNG CHÂU

THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC

BÀI GTS THÁNG 10: CHUYỆN KỂ BÊN MỘ BÀ HOÀNG THỊ LOAN

(Bá  Ngọc, Trần Minh Siêu)

Kính thưa các thầy cô giáo!

Thưa các em học sinh thân mến!

Trong tiến trình lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, hình tượng người phụ nữ luôn hiện hữu như một biểu tượng cao đẹp của lòng kiên trinh, đức hy sinh và tình yêu thương vô bờ bến. Họ không chỉ là người giữ lửa cho tổ ấm gia đình, mà còn là những người mẹ vĩ đại, dùng dòng sữa ngọt ngào và lời ru tha thiết để nuôi dưỡng nên những bậc vĩ nhân, những danh nhân văn hóa làm rạng danh non sông đất nước.

Kính thưa quý thầy cô và các em, tháng Mười về mang theo cái se lạnh của đất trời và cả niềm bồi hồi, xúc động của những ngày lễ lớn. Trong không khí trang nghiêm của toàn ngành giáo dục đang ra sức thi đua hưởng ứng Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026 với tinh thần “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số”; đồng thời để hướng tới kỷ niệm 96 năm ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ Nữ Việt Nam (20/10/1930 - 20/10/2026) Thư viện trường THCS Hồng Châu xin được làm cầu nối đưa thầy cô và các em học sinh trở về với những giá trị cội nguồn thiêng liêng nhất.

Để tri ân những người bà, người mẹ, người cô đã âm thầm hiến dâng cuộc đời cho sự nghiệp trồng người và xây dựng bệ phóng cho tương lai, hôm nay, Thư viện nhà trường xin trân trọng giới thiệu tới quý thầy cô cùng toàn thể các em học sinh một tác phẩm kết tinh từ lòng kính yêu và những tư liệu lịch sử vô giá. Đó chính là cuốn sách: "Chuyện kể bên mộ bà Hoàng Thị Loan" – người mẹ vĩ đại đã sinh thành và dưỡng dục Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Tác phẩm do hai tác giả Bá Ngọc và Trần Minh Siêu đồng chủ biên.

Cuốn sách nhỏ nhưng mang dung lượng tinh thần to lớn này sẽ là một nốt lặng đầy xúc động, một tư liệu tự học quý giá trong tuần lễ đặc biệt này, dẫn dắt chúng ta ngược dòng thời gian để tiệm cận với cuộc đời thanh cao, bình dị nhưng đầy sóng gió của người mẹ làng Chùa.

Cuốn sách "Chuyện kể bên mộ bà Hoàng Thị Loan" được ra đời từ sự đồng điệu của hai tâm hồn, hai nhà nghiên cứu lịch sử và văn hóa am tường về mảnh đất Nghệ An: tác giả Bá Ngọc và Trần Minh Siêu. Bằng phương pháp điền dã khảo cứu, kết hợp giữa tư liệu chính sử và những câu chuyện truyền khẩu dân gian mang đậm tính nhân văn, hai tác giả đã phác họa lại một biên niên sử bằng chữ đầy xúc động.

Về mặt hình thức, cuốn sách được thiết kế trang nhã. Trang bìa nổi bật với hình ảnh ngôi mộ của cụ bà Hoàng Thị Loan được bao bọc giữa mây trời và cỏ cây của dãy núi Đại Huệ, gợi lên sự thanh tịnh, tôn nghiêm nhưng vô cùng gần gũi. Cuốn sách gồm 78 trang, khổ sách 21 cm do nhà xuất bản Thanh Niên ấn hành năm 2007.

 Lật mở từng trang sách, người đọc sẽ bị cuốn vào một thế giới ngôn từ vừa đĩnh đạc, khúc chiết của thể loại ký sự lịch sử, vừa mềm mại, thiết tha như những điệu hò ví, giặm xứ Nghệ.

Tác phẩm được cấu trúc mạch lạc thành nhiều câu chuyện nhỏ, kết nối chặt chẽ theo dòng chảy thời gian của cuộc đời cụ bà Hoàng Thị Loan. Người đọc sẽ được chứng kiến hình ảnh một cô gái con nhà Nho học ở làng Chùa, nhan sắc nức tiếng nhưng lại chọn gắn bó cuộc đời mình với người học trò nghèo, mồ côi Nguyễn Sinh Sắc.

Qua ngòi bút tinh tế của Bá Ngọc và Trần Minh Siêu, cuộc đời của bà Hoàng Thị Loan hiện lên là một chuỗi những ngày tháng lao động miệt mài và hy sinh thầm lặng. Người mẹ ấy đã một mình quản xuyến giang sơn nhà chồng, thức khuya dậy sớm bên khung cửi, dệt vải nuôi chồng ăn học và nuôi các con khôn lớn. Tác phẩm đã khắc họa thành công hình ảnh người mẹ thức thâu đêm, tiếng thoi đưa lách cách hòa cùng lời ru ngọt ngào bên cánh võng, nuôi dưỡng tâm hồn của những đứa trẻ Nguyễn Sinh Khiêm, Nguyễn Thị Thanh và đặc biệt là cậu bé Nguyễn Sinh Cung.

Chương viết về những ngày tháng gia đình cụ Nguyễn Sinh Sắc vào kinh đô Huế là những trang sách đẫm nước mắt. Giữa chốn kinh thành xa hoa nhưng đầy cơ cực, bà Hoàng Thị Loan đã phải dốc cạn sức lực cuối cùng để vừa dệt vải, vừa chăm lo cho chồng đi thi và chăm sóc đàn con thơ dại. Và rồi, người mẹ vĩ đại ấy đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 33, giữa lúc tuổi xuân đang độ và chồng con đang ở xa. Sự ra đi của bà trong cảnh nghèo khó tại kinh thành Huế là một bi kịch lịch sử, nhưng chính từ sự nghiệt ngã ấy, chí khí và nhân cách của những người con đã được tôi luyện.

Một phần đặc biệt làm nên giá trị độc đáo của cuốn sách, đúng như tên gọi của nó, chính là hành trình tìm kiếm và di chuyển thi hài của bà Hoàng Thị Loan. Các tác giả đã tái hiện lại một giai đoạn lịch sử đầy cảm động khi người con trai cả Nguyễn Sinh Khiêm và những người thân dòng họ đã lặn lội, bí mật đưa hài cốt của mẹ từ Huế trở về an táng tại quê nhà Nghệ An.

Mỗi câu chuyện kể bên mộ không đơn thuần là câu chuyện về một ngôi mộ đá, mà là câu chuyện về lòng hiếu thảo, về tình nghĩa đồng bào. Núi Động Tranh, nơi bà yên nghỉ, giờ đây đã trở thành một địa chỉ đỏ, một không gian văn hóa tâm linh. Cuốn sách ghi lại lời kể của những người lính, những người bảo vệ, những người hành hương từ khắp mọi miền tổ quốc khi đứng trước mộ bà. Những giọt nước mắt rơi xuống, những nhành hoa huệ trắng dâng lên đều biểu thị một niềm kính ngưỡng sâu sắc đối với người Mẹ của toàn dân tộc.

Cuốn sách thành công nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố chân thực của lịch sử và sự truyền cảm của văn học. Tác giả không thần thánh hóa nhân vật, mà đặt bà Hoàng Thị Loan vào đúng vị trí của một người phụ nữ Việt Nam thế kỷ XIX: bình dị, cam chịu nhưng có một nội lực phi thường.

Văn phong trong tác phẩm rất đĩnh đạc, ngôn từ được chọn lọc kỹ lưỡng, mang đậm sắc thái văn hóa miền Trung. Đọc cuốn sách, chúng ta như nghe thấy tiếng vọng của lịch sử, tiếng lòng của hậu thế đang đối thoại với tiền nhân. Tác phẩm có giá trị giáo dục sâu sắc đối với thế hệ trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh THCS, về lòng biết ơn, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và ý chí vượt khó vươn lên.

Kính thưa các thầy cô giáo cùng toàn thể các em học sinh!

Cuốn sách "Chuyện kể bên mộ bà Hoàng Thị Loan" của hai tác giả Bá Ngọc và Trần Minh Siêu không chỉ là một cuốn tiểu sử, mà là một đài hoa tưởng niệm bằng ngôn từ dâng lên người mẹ vĩ đại. Tác phẩm khép lại nhưng dư âm của nó vẫn còn vang vọng mãi trong tâm trí người đọc. Nó nhắc nhở chúng ta rằng: đằng sau hào quang của một vĩ nhân luôn có bóng dáng của một người mẹ vĩ đại; đằng sau sự thành công của một con người là nền tảng vững chắc của giáo dục gia đình, của tình yêu thương và đức hy sinh.

Tác phẩm chính là một tấm gương lớn cho thế hệ trẻ chúng ta hôm nay soi vào để học tập, noi theo và sống có trách nhiệm hơn. Trang sách khép lại nhưng lại mở ra trong lòng mỗi học sinh trường THCS Hồng Châu một niềm xúc động và lòng biết ơn vô hạn. Chúng ta biết ơn các thế hệ cha anh đi trước đã ngã xuống vì độc lập dân tộc. Và đặc biệt, trong tháng Mười ý nghĩa này, chúng ta càng trân trọng và biết ơn những người phụ nữ Việt Nam – những người bà, những người mẹ chịu thương chịu khó nơi hậu phương, và những cô giáo đang ngày đêm miệt mài bên trang giáo án, âm thầm chèo lái con thuyền tri thức, dâng hiến cho đời những đóa hoa thơm. Chính sự hy sinh thầm lặng của họ là bệ phóng vững chắc cho mọi thế hệ học trò bay cao, bay xa.

Đối với các em học sinh THCS Hồng Châu, cuốn sách này chính là một bài học thực tế sống động nhất về tinh thần vượt khó. Nhìn vào cuộc đời của cụ bà Hoàng Thị Loan, nhìn vào tuổi thơ gian khó nhưng hiếu học của cậu bé Nguyễn Sinh Cung năm xưa, các em sẽ thấy những khó khăn, thử thách trong học tập ngày nay của mình trở nên thật nhỏ bé.

Đứng trước vong linh của tiền nhân, lòng biết ơn không thể chỉ dừng lại ở lời nói, mà phải được chuyển hóa bằng hành động cụ thể. Vậy chúng ta phải làm gì trong thời đại công nghệ số hôm nay?

Thứ nhất, phải "Thực học, thực hành": Không học đối phó, không chạy theo điểm số ảo, mà học để lấy tri thức thực chất. Tích cực làm chủ máy tính, internet và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để biến chúng thành phương tiện đắc lực mở mang bờ cõi tri thức.

Thứ hai, phải rèn luyện bản lĩnh số: Biến mình thành một công dân số có trách nhiệm, sử dụng không gian mạng một cách văn minh, an toàn, biết chọn lọc học liệu mở để tự học suốt đời và tuyệt đối không tiếp tay cho những điều tiêu cực trên mạng xã hội.

Thứ ba, phải giữ gìn đạo đức truyền thống: Dù công nghệ có phát triển đến đâu, trí tuệ nhân tạo có thông minh thế nào cũng không thể thay thế được lòng trắc ẩn, tình yêu quê hương và đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của người Việt Nam.

Học tập, sáng tạo và làm chủ công nghệ chính là cách yêu nước, cách cống hiến thực chất nhất của học sinh THCS trong kỷ nguyên mới, để đưa vinh quang dân tộc sánh vai với các cường quốc năm châu như sinh thời Bác Hồ hằng mong mỏi.

Cuốn sách hiện có trong Tủ sách Bác Hồ với số đăng kí cá biệt SBH – 00063, cuốn sách được trưng bày ở vị trí trang trọng nhất trong gian giới thiệu sách chuyên đề tháng 10 của Thư viện trường THCS Hồng Châu. Bộ phận Thư viện rất mong được đón tiếp quý thầy cô và các em học sinh đến tìm đọc, mượn nghiên cứu nhằm làm phong phú thêm kho tàng tri thức của bản thân.

Xin kính chúc các thầy cô giáo luôn giữ vững ngọn lửa đam mê với sự nghiệp trồng người! Chúc các em học sinh luôn chăm ngoan, học giỏi, biết yêu thương và tìm thấy nhiều niềm vui trên những trang sách!

Hồng Châu, ngày 05 tháng 10 năm 2026